Waarom het hek vooraan "de mojo" heet.
In de blogpost over het nadarhek beloofde ik het al: de frontstage barriers, da's voer voor een aparte post. Bij deze. Want dat zware hek tussen het publiek en het podium, dat iedereen in de sector gewoon "de mojo" noemt, heeft een eigen verhaal. En het is er eentje dat letterlijk levens gered heeft.
Dit is deel vijf in de reeks over alledaags crewmateriaal met een straf verhaal: na de nadar, de ty-rap, de gaffa en de stagehand zelf.
Eind jaren 80: bricoleren voor het podium
Moeilijk voor te stellen vandaag, maar tot diep in de jaren 80 bestond er gewoon géén degelijk hek voor vooraan het podium. Organisatoren gebruikten wat er voorhanden was: politiehekken, flightcases, stellingen met houten platen eraan gebonden. Voor de grootste artiesten ter wereld stond letterlijk bricolage.
Het resultaat laat zich raden. Bij concerten raakten mensen gekneld en gewond tegen dat geïmproviseerde materiaal. Het ging zo ver dat sommige artiesten weigerden nog grote shows te spelen tot er een echte oplossing kwam.
1988: Nederland lost het op
Die oplossing kwam uit Nederland. Concertpromotor Mojo Concerts (de mensen achter zowat elke grote show in de Lage Landen) besloot in 1988 om zelf een degelijk podiumhek te ontwikkelen, eerst gewoon voor eigen gebruik. Zo ontstond Mojo Barriers: het eerste bedrijf ter wereld met een speciaal ontworpen stage barrier.
Het ding sloeg meteen aan. Productieteams van artiesten als Prince, U2, de Rolling Stones en Metallica stonden al snel aan de deur. De eerste versies waren van staal; later kwam het aluminium systeem dat zo'n veertig procent lichter is en vandaag de wereldstandaard vormt.
En zo overkwam Mojo wat eerder Nadar overkwam: de merknaam werd de soortnaam. Zoals elke stofzuiger een Hoover werd in Engeland en elk dranghek bij ons een nadar, zo heet elk frontstage hek vandaag "een mojo". Ook als het van een ander merk komt. Deel vijf van deze reeks, en het is al de vierde keer dat een naam blijft plakken. Blijkbaar werkt dat zo in onze sector.
De geniale truc: het publiek houdt het hek recht
Hier wordt het schoon. Want hoe hou je een hek recht waar duizenden mensen tegenaan duwen? Vastbouten in een festivalwei gaat niet. Verzwaren met beton is onbetaalbaar en onverplaatsbaar.
De oplossing zit in de vorm. Een mojo heeft een verticaal paneel naar het publiek toe, en onderaan een vloerplaat die naar vóór uitsteekt, onder de voeten van de eerste rijen. Het gevolg: hoe harder de massa naar voor duwt, hoe harder diezelfde massa met haar eigen gewicht op de vloerplaat staat en het hek naar beneden drukt.
Het publiek houdt dus zelf het hek recht dat het publiek beschermt. De duwkracht wordt gebruikt tegen zichzelf. Da's geen brute kracht, da's judo in aluminium. En het is meteen waarom een mojo nooit los op zijn pootjes staat zoals een nadar: zonder mensen op de plaat werkt het systeem niet zoals bedoeld.
Achteraan zit een opstapje voor de security in de pit, en de secties koppelen aan elkaar tot één doorlopende lijn. Speciale hoekstukken, deuren en kabelgoten maken er een compleet systeem van. Alles wordt getest en gecertificeerd; dit is geen hek meer, dit is engineering.
Fotocredits: Goran Marincic onder CC BY-SA 4.0, en Hugovanmeijeren onder CC BY-SA 3.0. De eerste foto is bijgesneden en beide foto's zijn omgezet naar webformaat.
Waarom de pit meer is dan een hek
Een mojo alleen maakt een show nog niet veilig. Het hek creëert de pit: de smalle gang tussen publiek en podium waar de security staat. Vandaaruit halen ze crowdsurfers op, delen ze water uit aan de eerste rijen en houden ze de druk in de gaten.
Bij hele grote shows zie je bovendien niet één lijn, maar meerdere: extra barrierlijnen middenin het publiek die de massa in vakken verdelen, zodat de druk nooit van 60.000 mensen tegelijk op de eerste rij terechtkomt. Die aanpak is er niet zomaar gekomen. De sector heeft geleerd van zware ongevallen, zoals het drama op Roskilde in 2000, waarbij negen mensen omkwamen in het gedrang. Sindsdien is crowd management een vak apart geworden, met barrierplannen die al maanden voor het festival op tafel liggen.
Elk hek in die tekening staat er dus met een reden. Wie ooit een pit heeft opgebouwd weet: de plaatsing luistert nauw, de koppeling moet kloppen, en je controleert alles twee keer. Boven dat hek hangt straks niks, maar ertegen leunt wel een halve stad.
Hoe heet een mojo in het buitenland?
België & Nederland
- Mojo, mojo barrier of mojohek. Officiëler: podiumbarrier of stage barrier.
Engelstalige wereld
- Stage barrier, crowd barrier of crash barrier. In de VS ook bike rack voor de lichtere types, maar de echte frontstage heet daar ook gewoon barricade.
Duitsland
- Bühnengitter of Wellenbrecher voor de extra lijnen in het publiek. Wellenbrecher betekent letterlijk golfbreker. Mooier kan je het niet zeggen: de massa beweegt als water, en de hekken breken de golven.
Frankrijk
- Barrière de scène of barrière anti-panique.
Een paar leuke weetjes
- Golfbrekers is geen beeldspraak. Dezelfde constructielogica als de frontstage barrier wordt ook gebruikt bij mobiele waterkeringen tegen overstromingen. Het probleem is identiek: een grote drukkende massa tegenhouden zonder iets in de grond te verankeren.
- Van festivalwei tot wereldtop. Mojo barriers stonden niet alleen op Glastonbury en wereldtournees van AC/DC, maar ook op G20-toppen. Zelfde hek, ander publiek.
- De pit als beste plek van het festival. Vraag het aan eender welke fan die ooit vooraan stond: net achter dat hek is de magie het grootst. Weinig mensen beseffen dat ze die plek te danken hebben aan een stuk Nederlands vernuft uit 1988.
- Nadar en mojo zijn geen concurrenten. Op één festival staan ze allebei, elk met hun eigen job: de nadar bakent af en stuurt stromen, de mojo vangt druk op. Een nadar vooraan een hoofdpodium zetten is dan ook geen besparing, het is een risico.
Volgende keer dat je vooraan staat en je voeten op die aluminium plaat zet: je staat op het hek dat jou beschermt. En dat werkt alleen omdat jij erop staat. Schoner wordt techniek niet.